Savunma Sanayii Başkanlığının (SSB) 41. kuruluş yıl dönümü dolayısıyla değerlendirmelerde bulunan Savunma Sanayii Başkanı Haluk Görgün, Türkiye’nin savunma sanayiinde dışa bağımlılıktan milli teknoloji geliştirme, üretim ve ihracata uzanan dönüşümüne ilişkin açıklamalarda bulundu.
SSB’den yapılan açıklamaya göre Görgün, 7 Kasım 1985’te temelleri atılan kurumun, Türkiye’nin savunma ve güvenlik ihtiyaçlarının milli kabiliyetlerle karşılanması hedefi doğrultusunda yürüttüğü çalışmaları değerlendirdi. Savunma sanayiinde elde edilen başarıların güçlü kurumların, yetkin insan kaynağının ve ortak çalışma kültürünün eseri olduğunu vurgulayan Görgün, geçmişte ihtiyaçlarını karşılamada dış kaynaklara bağımlı olan Türkiye’nin bugün bu ihtiyaçların büyük bölümünü kendi mühendislik ve üretim kabiliyetleriyle karşıladığını belirtti.
“Tasarlayan, geliştiren, üreten, entegre eden ve ihraç eden Türkiye’ye geldik”
Savunma sanayiinde tarihi bir dönüşüm gerçekleştirildiğini belirten Görgün, 2002 yılında yüzde 20 seviyelerinde bulunan yerlilik oranının bugün yüzde 80’in üzerine taşındığını kaydetti.
İnsansız hava araçlarından milli savaş gemilerine, hava savunma sistemlerinden elektronik harp teknolojilerine kadar geniş bir alanda özgün kabiliyetler kazanıldığını ifade eden Görgün, "Bir zamanlar yalnızca tedarik eden Türkiye’den, bugün tasarlayan, geliştiren, üreten, entegre eden ve ihraç eden Türkiye’ye geldik" ifadelerini kullandı.
Açıklamada, 1985 yılında Savunma Sanayii Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı olarak başlayan kurumsal yapının, 1989’da Savunma Sanayii Müsteşarlığına, 2018’de ise Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanlığına dönüştüğü hatırlatıldı. Savunma ihtiyaçlarının karşılanmasında 1990’lı yıllara kadar ağırlıklı olarak yurt dışından hazır alım, 1990’lı yıllarda ise ortak üretim modellerinin öne çıktığı belirtilerek sonraki dönemde yerli tasarım ve özgün geliştirmeye dayalı tedarik yaklaşımının güç kazandığı aktarıldı. Bu dönüşümün önemli dönüm noktalarından birinin, 2004 yılında Erdoğan’ın başkanlığında gerçekleştirilen Savunma Sanayii İcra Komitesi toplantısı olduğu ifade edildi.
“Dünyada benzerine az rastlanan özgün bir kurumsal yapıdır”
SSB’nin 41 yıllık süreçte teknoloji geliştirme, üretim, sanayileşme ve ihracat süreçlerini bütüncül biçimde koordine eden bir kuruma dönüştüğüne dikkati çeken Görgün, Başkanlığın kurumsal modelinin uluslararası düzeyde de ilgi gördüğünü belirtti.
Görgün, şu değerlendirmede bulundu:
"Savunma Sanayii Başkanlığımız, yalnızca tedarik yapan bir kurum değil; ihtiyaç makamlarını, kamu kuruluşlarını, özel sektörü ve üniversiteleri ortak hedefler etrafında buluşturan, Ar-Ge’den tasarıma, üretimden ihracata kadar bütün süreçleri koordinasyon içinde yürüten, dünyada benzerine az rastlanan özgün bir kurumsal yapıdır. Bugün bu modelimizin farklı ülkeler tarafından da örnek alınması, 41 yıllık kurumsal birikimimizin ve savunma sanayii ekosistemimizin ulaştığı seviyenin önemli bir göstergesidir."
Proje sayısı 62’den yaklaşık bin 500’e yükseldi
Açıklamada paylaşılan verilere göre 2002 yılında 56 firmanın faaliyet gösterdiği ve 62 projenin yürütüldüğü savunma sanayii ekosisteminde bugün 4 binin üzerinde firma faaliyet gösterirken proje sayısı yaklaşık bin 500’e ulaştı. Aynı dönemde 5,5 milyar dolar seviyesinde bulunan toplam proje hacmi, ihale aşamasındaki projeler de dahil olmak üzere 100 milyar doların üzerine çıktı.
Sektörün 2002 yılında yaklaşık 1,1 milyar dolar olan cirosu 25 milyar dolar seviyesine yükselirken yıllık Ar-Ge harcamaları 49 milyon dolardan 3,5 milyar doların üzerine taşındı.
Büyüyen proje portföyü ve üretim kapasitesi istihdama da yansıdı. 2022 yılında yaklaşık 81 bin olan sektör istihdamı 135 bini aşarken 2028 yılına kadar 158 bin kişilik istihdama ulaşılması hedefleniyor.
Son 12 aylık ihracat 11 milyar 357 milyon dolara ulaştı
Savunma ve havacılık ihracatı, 2002 yılındaki 248 milyon dolar seviyesinden 2025 yılında 10 milyar 54 milyon dolara yükselerek yaklaşık 40 kat arttı.
Sektör, 2026 yılı ekim ayında geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 61 artışla 1 milyar 140 milyon dolarlık ihracat gerçekleştirdi. Yılın ilk 10 ayında 8 milyar 50 milyon dolara ulaşan ihracat, ekim sonu itibarıyla son 12 aylık dönemde 11 milyar 357 milyon dolara yükseldi.
Son 14 yılda gerçekleştirilen savunma ve havacılık ihracatı, 2026 yılı ekim sonu itibarıyla yaklaşık 55 milyar dolara ulaştı. Bunun 30 milyar doları aşkın bölümü, 2023-2026 dönemini kapsayan son dört yılda kaydedildi. Böylece söz konusu dönemin toplam ihracattaki payı yüzde 55’i aştı.
Açıklamada, Türk savunma sanayii ürünlerinin NATO üyesi ülkeler başta olmak üzere yüksek kalite ve teknoloji standartlarının arandığı pazarlarda tercih edilmesinin sektörün uluslararası konumunu güçlendirdiği belirtildi.
“Hiçbir görev önemsiz, hiçbir emek görünmez değildir”
Savunma sanayiinde elde edilen kazanımların arkasındaki insan emeğine vurgu yapan Görgün, her başarılı projenin ihtiyaç analizinden tasarıma, sözleşme süreçlerinden testlere ve teslimata kadar çok sayıda çalışanın ortak gayretiyle hayata geçtiğini ifade etti.
"Hiçbir görev önemsiz, hiçbir emek görünmez değildir" anlayışıyla hareket ettiklerini vurgulayan Görgün, başarının aynı hedef doğrultusunda çalışan binlerce insanın bilgi, tecrübe ve emeğinden güç aldığını kaydetti.
Güçlü kurumların adil ve sürdürülebilir çalışma kültürleriyle geleceğe taşınabileceğini belirten Görgün, Başkanlığın 41 yıllık birikiminin gelecek nesillere daha güçlü biçimde aktarılmasının ortak sorumluluk olduğunu ifade etti. Görgün, tam bağımsız savunma sanayii hedefine ortak çalışma anlayışıyla ilerlemeyi sürdüreceklerini bildirdi.
MİLLİ SAVUNMAYA KONYA'DAN AsLAN PAYI
Öte yandan, özellikle son yıllardaki ulusal politikaların da etkisiyle Konya savunma ve havacılık sanayi potansiyeli, ulusal yerel paydaşlarla birlikte Mevlana Kalkınma Ajansının (MEVKA) da tetikleyici desteği ile önemli bir gelişme kaydetmiş ve Türkiye’de en fazla Savunma ve Havacılık İhracatı yapan iller arasında Konya 135.8 milyon USD ihracatla 4. Sırada (2022) yer almakta. 2015-2022 döneminde Türkiye Savunma ve Havacılık İhracatında Konya’nın payına bakıldığında, 2015 yılında yaklaşık olarak % 1.59’luk paya sahip olan Konya’nın, bu payı istikrarlı bir şekilde artırmış, 2022’de Türkiye savunma ve havacılık ihracatından % 3,09’luk pay aldı.
İllere göre Kayıtlı Üretici bazında, Silah Mühimmat (cephane) imalatı (NACE 25.40) yapan üretici dağılımına bakıldığında (Kaynak: TOBB Sanayi Veri Tabanı), Türkiye’de Mart 2023 itibariyle 822 firmanın bulunduğu, 517 firma ile Konya’nın birinci, 118 Firma ile İstanbul’un ikinci ve 47 firma ile Ankara’nın üçüncü sırada yer aldığı görülmektedir. Bu illeri 23 firma ile İzmir, 22 firma ile Kırıkkale, 11 firma ile Düzce takip etmektedir. Türkiye’ deki Silah Mühimmat (cephane) imalatı yapan firmaların % 63’ü Konya’da faaliyet göstermektedir.
Silah Mühimmat (cephane) imalatında (NACE 25.40) illere göre toplam personel dağılımına bakıldığında (Kaynak: TOBB Sanayi Veri Tabanı), Mart 2023 itibariyle, Türkiye’de toplam 35.361 personelin görev yaptığı ve Konya’nın 11.389 personel ile ilk sırada yer aldığı, İstanbul’un 8.817 personel ile ikinci, Ankara’nın 4.363 personel ile üçüncü sırada yer aldığı görülmektedir. Bu illeri 1.729 personel ile İzmir, 1.647 personel ile Kırıkkale takip etmektedir. Konya, 11.389 toplam personel ile Türkiye’de bu alanda çalışan personelin yaklaşık %32.2’ini istihdam etmektedir.
Tabanca, Revolver (Altıpatlar), Askeri Amaçlı Olmayan Ateşli Silahlar Ve Benzeri Aletlerde (NACE 25.40.12) konusunda illere göre üretici dağılımı ve üretim kapasitelerine bakıldığında (Kaynak: TOBB Sanayi Veri Tabanı), Mart 2023 itibariyle, Türkiye’de toplam 49.841.768 adetlik üretim kapasitesinin bulunduğu ve Konya’nın ise 23.785.938 adetlik üretim kapasitesi ile Türkiye’de ilk sırada yer aldığı görülmektedir. Üretim kapasitesi açışından bakıldığında ise Konya, 23.785.938 adetlik üretim kapasitesi ile Türkiye üretim kapasitesinin %47,7’sine sahiptir.
Askeri Silahların ve Diğer Silahların Parçaları (NACE 25.40.14) konusunda illere göre üretici dağılımı ve üretim kapasitelerine bakıldığında (Kaynak: TOBB Sanayi Veri Tabanı), Mart 2023 itibariyle, Türkiye’de toplam 201.916.837 kg’lık üretim kapasitesinin bulunduğu ve Konya’nın ise 124.417.988 kg’lık üretim kapasitesi ile Türkiye’de ilk sırada yer aldığı görülmektedir. Konya, Üretim kapasitesi açısından bakıldığında ise 124.417.988 kg’lık üretim kapasitesi ile Türkiye üretim kapasitesinin %61,6’sına sahiptir.
