Uzmanlara göre hemen hepimiz interneti önce bilinçsiz bir kullanıcı olarak kullanmaya başlıyoruz.
SANAL KLONUMUZ
Geçmişte hakkımızda bıraktığımız izler hem sonradan karşımıza çıkıp istemediğimiz durumlara bizi sokabiliyor, hem de dijital ortamda şirketlerce oluşturulan sanal klonumuzu en yakınlarımızın bizi tanıdığından daha ayrıntılı besliyoruz.
Yapay zekâya en mahrem bilgilerimizi veriyor, açık kaynak olmayan not uygulamalarına günlük v.s tutuyoruz. Yaptığımız herhangi bir aratmadan bile bizi daha iyi çözmeye başlıyorlar.
DİJİTAL DÜNYADA YENİ DÖNEM
Dijital dünyada, e-postalardan üyeliklere dek kişisel bilgilerimize yer verdiğimiz tüm veriler dijital ayak izi olarak barınıyor.
Bireyin kişisel bilgilerinden duygu ve düşüncelerine dek yansıtan dijital ayak izleri, her teknolojik gelişimde olduğu gibi avantaj ve dezavantajları da beraberinde getiriyor.
Dijital ayak izlerinin en önemli dezavantajları arasında kişisel bilgilerin üçüncü şahıslar tarafından erişimi yer alıyor.
Kimine göre çözüm basit. Çözüm basit, olabildiğince platformlarda hesap oluşturulmamalı, hesap oluşturmak gerekiyorsa şahsi Gmail hesabını değil, farklı adreslerle oluşturmak, temp mail ve email aliasing kullanmak dijital izinizi minimum seviyede tutacaktır.
Ancak durum bu kadar basit değil.
Dijital Ayak İzi Nedir?
Peki dijital ayak izi nedir? Bunun bize ne gibi zararı veya faydası olabilir ya da olur mu?
Bilindiği gibi internet dünyasında girdiğimiz her web sitesi, sosyal medya platformu, formlar, e-postalar ve paylaşımlar gibi tüm adımlar dijital ayak izi olarak adlandırılıyor.
Dolayısıyla dijital ayak izi, bireyin toprak üzerinde bıraktığı ayak izlerine benzetiliyor.
Söz konusu izler dijital dünyadan kaldırılmadığı ya da sınırlandırılmadığı sürece tehlikeli kullanıcılar tarafından erişime açılabilmekte.
İnternet ağlarında oluşan dijital ayak izleri türlerine göre aktif ve pasif olarak birbirinden ayrılmakta.
- Aktif Dijital Ayak İzi: Çevrim içi gönderilen bilinçli tüm veriler aktif dijital ayak izi olarak adlandırılır. Bireyin aktif olarak internet kullanım süreci, söz konusu dijital ayak izinin aynı oranda artış göstermesini sağlar. Dijital ortamda gönderilen e-postalar, mesajlar, paylaşımlar ve içerikler aktif dijital ayak izi olarak veri sisteminde barınır.
- Pasif Dijital Ayak İzi: Çevrim içi olarak gönderilen bilinçsiz tüm veriler pasif dijital ayak izi olarak adlandırılır. Dijital ortamda arama geçmişi, IP adresleri ve tıklanan reklamlar pasif dijital ayak izinin bir örneği olarak veri deposunda saklanır. Söz konusu pasif dijital ayak izleri nedeniyle istenmeyen reklamlar, arama geçmişi ifşası ve konum bilgileri üçüncü şahısların tehlikeli kullanımına neden olabilir.
Dijital Ayak İzi Nasıl Kaldırılır?
Bu bağlamda hayatımızın büyük bir çoğunluğuna yansıyan internet kullanımında verileri tümüyle gizlemek ve silmek neredeyse imkânsız.
Yine de telefon, konum, kimlik, kart ve fotoğraf gibi kişisel bilgilere üçüncü şahısların erişimini kısıtlamak için birçok yöntem bulunmakta.
- Sosyal Medya Gizlilik Ayarları: Sosyal medya platformlarında yaptığınız fotoğraf, video, içerik ve paylaşımları gizlemek, kişisel bilgilerin üçüncü şahıslar tarafından ele geçirilme ihtimalini en aza indirir. Öncelikle sosyal medya platformlarının gizlilik ayarlarını güncelleyip, erişim sağlayabileceklere yönelik bir liste analizi olası dezavantajları ortadan kaldırır.
- Hesap Kontrolleri: Geniş bir zamana yayılan internet kullanım sürecinde birçok sosyal medya platformunda üyelikler bulunabilir. Söz konusu üyelik sürecinde verilen kimlik bilgileri, konum ve adres gibi kişiler bilgiler verilerde depolanır. Kullanılmayan ve erişimi kısıtlanan sosyal medya platformlarındaki üyelikleri kaldırmak kişisel bilgilerin korunmasına yardımcı olur.
- Bülten Üyelikleri: Haftalık ya da aylık bültenler birçok pazarlama firmasıyla anlaşmalı olarak ilerler. Bu nedenle e-postanızın bülten seçeneğinde yer alan bilgiler birçok firmanın veri kanalında aynı anda depolanabilir. Söz konusu durumu ortadan kaldırmak için bülten üyeliklerini iptal etmek, bireysel bilgilerin farklı kişiler tarafından kullanılmasını engeller.
- Bilgi Sınırlandırma: Sosyal medya ve internet dünyasında birden fazla kişisel bilgiye yer verebiliriz. Fakat platformlarda yer verdiğimiz bireysel bilgiler farkında olmadan kötü amaçlı kişilerin erişimine açılabilir. Bu durumu ortadan kaldırmak için sosyal medya kullanırken bilgileri ve hesabı gizli tutmak oldukça önemlidir.
- Hesap Şifreleri: Sosyal medya platformları ve internet ağlarında açılan hesapların şifrelerinin her zaman gizli tutulması gerekir. Aksi takdirde hesaplarda yapılan paylaşımlar, konuşmalar ve görüntüler kötü amaçlı kişilerin erişimine açılabilir. Dijital ayak izinin neden olduğu olumsuzlukları ortadan kaldırmak için sosyal medya platformlarına 6 ayda bir güçlü şifre belirlemek gerekir.
Mahremiyete önem veren platformlara geçtin, ne hoş; ama arkanda bıraktığın büyükçe bir dağ olabilir.
DİJİTAL AYAK İZİNİ YÜZDE YÜZ SİLMEK İMKANI VAR MI?
Dolayısıyla dijital ayak izinizi tamamen ve %100 silmek imkansız, ancak izleri büyük ölçüde azaltmak ve temizlemek mümkündür.
Temizlik Adımları
- Eski hesapları kapatın: Kullanmadığınız eski sosyal medya, forum, e-posta ve alışveriş sitelerine tekrar giriş yaparak üyeliklerinizi kalıcı olarak silin.
- Arama geçmişini ve verileri temizleyin: Kullandığınız arama motorlarında (ör. Google) konum, arama ve YouTube geçmişinizi silin.
- Gizlilik ayarlarını düzenleyin: Aktif kullandığınız sosyal medya hesaplarında ve e-posta sağlayıcılarında profillerinizi gizliye alın, veri paylaşım izinlerini kapatın.
- Bülten ve aboneliklerden çıkın: İhtiyacınız olmayan e-posta listesi aboneliklerini iptal edin ve gelen kutunuzu temizleyin.
- Arama motorlarından kaldırma talebi: Adınıza ait istenmeyen içerikler, haberler veya eski fotoğraflar için arama motorlarının ilgili kaldırma araçlarını (ör. Google Kişisel Bilgi Kaldırma Formu) kullanın.
