Artık onlat-r da emekli olabilecek… Ev kadınlarının sosyal güvence sorunlarına kalıcı çözümler getirmesi hedeflenen ve emeklilik yolunu açan kanun teklifi TBMM'ye sunuldu. Kanun teklifinde, evde karşılıksız bakım ve temizlik emeğinin sigortalılık süresinden sayılması ve emekliliğe yansıması maddesi yer alıyor.
SGK Uzmanı İsa Karakaş'ın yazısında düzenlemenin ayrıntılarını paylaştı. Kadınların omuzlarına yüklenen ve doğal kadınlık görevi olarak sunulan bakım yükünün kadınları eğitim, çalışma hayatı, sosyal hayat ve ekonomik özgürlüğünden kopardığı tespitinin yapıldığını belirten Karakaş şunları dile getirdi:
"Kanun teklifinde ev işlerine öngörülen düzenlemelerin keyfî bir lütuf değil, anayasal bir yükümlülük olduğu Anayasamız ve Uluslararası Belgelerle güçlü bir dayanağa istinaden öngörülmektedir. Özellikle bakım yükünün kadının sırtından alınıp devlete ve topluma yayılması öngörülmektedir. Son derece kapsamlı olan kanun teklifi; 40 madde ile ev kadınlarının İş Kanunu, İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ile SGK kapsamına alınması dâhil aklınıza gelen bütün haklarının verilmesi ile ilgili düzenlemeleri içermektedir."
Temizlik emeği artık sigortalılık süresi sayılacak
Kanun teklifinde yer alan önemli maddeleri de şöyle sıraladı:
Madde 5 (Emeğin Tanınması): Evdeki karşılıksız bakım ve temizlik emeği artık sigortalılık süresi sayılacak, emekliliğe yansıyacaktır.
Madde 6 (Destek Hizmetleri): Evde hasta/yaşlı bakanlara psikolojik destek, bakım eğitimi ve hukuki danışmanlık ücretsiz verilecektir.
Madde 7 (Geçici Bakım Hizmeti): Bakım veren kişinin nefes alması için kamu tarafından "mola bakımı" sağlanacak; maaş/yardım kesilmeyecektir.
Madde 8 (Dinlenme Hakkı): Sürekli bakım veren kişiye yılda en az 30 gün ücretsiz geçici bakım/izin hakkı tanınacaktır.
Madde 14 (Malullük Aylığı): Sakatlanan/iş göremez olan ev emekçisine %70 oranıyla aylık bağlanır; başkasının bakımına muhtaçsa bu oran %80'e çıkar.
Madde 15 (Yaşlılık Aylığı): Kadınlarda 55, erkeklerde 60 yaşından sonra çalışılan her yıl için emeklilik bağlama oranı %90'a kadar yükseltilir.
Madde 17 (Primlerin Hazinece Ödenmesi): Ev kadınlarının emeklilik ve sağlık primlerini devlet (Hazine) ödeyecektir! İsteyen ek prim ödeyip maaşını yükseltebilir.
Madde 18 (Borçlanma Hakkı): Geçmişte evde boş geçen, sigortasız yürütülen yıllar borçlanılarak emeklilikten saydırılabilecektir.
Madde 19 (Sağlık Hakkı): Ev emekçileri ve aileleri genel sağlık sigortasından beş kuruş ödemeden primsiz faydalanacaktır.
Madde 20 (İş Kanunu Kapsamı): Evlere temizliğe veya bakıma giden kadınlar artık üvey evlat değil; tam İş Kanunu güvencesindedir. Kıdem tazminatı ve izin hakları vardır.
Madde 22 (Yazılı İş Sözleşmesi): 30 günden fazla süren ev işlerinde yazılı sözleşme şarttır. Sözleşmesiz çalıştırmak yasaklanmaktadır.
Madde 23 (Ayrımcılık ve Şiddet Yasağı): Ev işçisine mobbing, şiddet, taciz kesin olarak yasaklanacak; mağdur derhal korumaya alınacaktır.
Madde 24 (İş Sağlığı ve Güvenliği): Ev sahibi, yüksekten düşme (pencere silme) veya kimyasal riskine karşı koruyucu ekipman sağlamak zorundadır.
Madde 31 (Sosyal Hizmetler Kanunu Değişikliği): Evde bakım yardımı alırken sadece hane gelirine bakılmadan, bakım yükünün ağırlığına bakılacak ve bakan kişinin sigorta primini Hazine ödeyecektir.
Madde 32 (İş Kanunu Madde 4/e İptali): İş Kanunu’ndaki "Ev hizmetlerinde çalışanlar bu kanuna tabi değildir" maddesi tarihe gömülmektedir!
Madde 33 & 34 (Belediye Kanunları Değişikliği): Büyükşehir ve ilçe belediyelerine kreş, yaşlı bakımevi ve mola evi açma yasal görevi eklenmiştir.
Madde 35 & 36 (5510 Sayılı Kanun ve Ek Madde 25): Sosyal güvenlikteki istisna kaldırılmış; ev emekçileri Bağ-Kur (4/b) statüsünde devlet ödemeli sigortaya kavuşturulmuştur. Geçmiş yıllar için borçlanma kapısı açılmıştır.
