Günlük yaşamın koşturmacasında atılan adımlar, genellikle sadece bir yerden bir yere ulaşma aracı olarak görülür. Ancak son bilimsel veriler ve uzman görüşleri, yürüme hızımızın ve tempomuzun sağlığımız hakkında çok daha derin ipuçları barındırdığını ortaya koyuyor.
Özellikle ilerleyen yaşlarda ya da durup dururken yavaşlayan adımlar, vücudun alarm mekanizmalarının bir habercisi olabilir. Yürüme hızının kişinin genel sağlık durumu hakkında doğrudan bilgi verebileceğini vurgulayan Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Uzmanı Dr. Şeyma Büyükkömürcü, "Yürüme hızı artık vücudun ‘altıncı yaşamsal bulgusu' olarak kabul ediliyor. Nasıl ki tansiyon ya da vücut ısısı sağlık durumu hakkında anlık ipucu verebiliyorsa, yürüme hızı da kalp kaslarından, sinir sistemine kadar genel vücut direnci hakkında tüm sistemin durumunu ele veriyor" açıklamasını yaptı. Bilimsel araştırmaların da bu durumu desteklediğini belirten Uzm. Dr. Şeyma Büyükkömürcü, Whitehall II kohort çalışması gibi uzun soluklu araştırmalara dikkat çekerek, yürüme hızının adeta vücudun biyolojik yaş pasaportu olduğunu, ne kadar dinamik olunursa içerideki sistemlerin de o kadar uyumlu çalıştığını belirtti.
Adım sayınız değil, temponuz önemli
Bir insanın durduk yere veya zamanla daha belirgin şekilde ağır adımlar atmaya başlamasının vücudun bir alarm mekanizması olabileceğini söyleyen Uzm. Dr. Şeyma Büyükkömürcü, "Eğer adımlar ağırlaşmaya başladıysa, bu durum vücudun alarm mekanizması olabilir. Arka planda; kardiyovasküler rezerv kaybı, Sarkopeni, beyin ile kaslar arasındaki uyumda aksama ve benzeri fizyolojik süreçler yatıyor olabilir" dedi. Günümüz teknolojisi sayesinde insanların günlük kaç adım atabildiklerini kolayca hesaplayabildiğini belirten Uzm. Dr. Şeyma Büyükkömürcü, "Bu harika bir motivasyon aracıdır; ancak güncel bilimsel veriler temponun (dakikadaki adım hızının), toplam adım miktarından çok daha kritik bir gösterge olduğunu ortaya koyuyor. Gün içine yayılmış yavaş, dur-kalk dolu binlerce adımdan ziyade; kardiyovasküler sistemi ve kasları belli bir eşiğin üzerinde çalıştıran canlı ve tempolu yürüyüşler fizyolojik olarak çok daha değerlidir. Önemli olan ne kadar çok adım atıldığı değil, o adımları atarken yakalanılan dinamik ritimdir" açıklamasını yaptı.
Bu belirtiler yaşlılığın bir sonucu değil
Yaş alırken adımlarda hafif bir yavaşlamanın normal görülebileceğini aktaran Uzm. Dr. Şeyma Büyükkömürcü, "Yaş alırken adımlarda hafif bir yavaşlama normal karşılanabilir; ancak bu süreç ani ve keskin olmamalıdır. Ama eğer normal yürüme hızında birdenbire ve belirgin bir düşüş fark ediliyorsa, yürürken denge kaybı, sağa sola savrulma veya düşme korkusu varsa, yürüyüş mesafesini kısıtlayan kalça-diz veya bel ağrıları eşlik ediyorsa, yürürken açıklanamayan nefes darlığı veya aşırı tükenmişlik hissediliyorsa bunlar asla ‘yaşlılığın olağan bir sonucudur' şeklinde değerlendirilmemelidir. Eklem kireçlenmelerinden gizli nörolojik veya kardiyak durumlara kadar pek çok sorunun erken habercisi olabilir" diye konuştu.
Uzm. Dr. Şeyma Büyükkömürcü, "Yürüme hızında düşüş yaşayan veya adım atmakta zorlanan bireyler fizik tedavi uzmanları tarafından klinik değerlendirmeden geçirilir. Hangi kas grubunun zayıfladı, eklem kısıtlılıkları ya da denge problemleri saptanarak kişiye özel bir plan oluşturulur. Hedefe yönelik güçlendirme programlarıyla alt ekstremite kasları yeniden aktive edilerek eklemlerdeki hareket kabiliyetinin artması hedeflenir. Böylece kişi güvenle adım atmasını desteklemiş, denge ve postür rehabilitasyonu ile düşme riskini en aza indirerek bireyin bağımsız hareket etmesini sağlanmış olur" ifadelerini kullandı.
Yürüyüşü sıradan bir hareket olmaktan çıkarıp gerçek bir koruyucu hekimlik uygulamasına dönüştürmek için temponun kademeli artırılması gerektiğinin altını çizen Uzm. Dr. Şeyma Büyükkömürcü, yürüyüşe başlarken ilk 5 dakikanın ısınmaya ayrılmasını, ardından konuşmayı hafifçe zorlayacak ama nefes nefese bırakmayacak tempolu bir hıza geçilmesini önerdi. Başın dik, omuzların rahat, karnın hafif içeride ve adımların topuktan uca doğru atılacak şekilde yürünmesinin eklemlere binen stresi dengeleyeceğini dile getiren Uzm. Dr. Şeyma Büyükkömürcü, haftada 3 ila 5 gün, günde en az 30 dakika, tek seferde veya 10-15 dakikalık bloklar halinde tempoyu koruyarak yürüyüş yapmanın en ideal olduğunu kaydetti.
