Obezite, hem gelişmiş hem de gelişmekte olan ülkelerin karşılaştığı en zorlu halk sağlığı sorunlarından biri.
Ekran medyasına maruz kalma, çocuklarda obezitenin en iyi belgelenen nedenlerinden biri.
Aynı şekilde, obezite de ekran medyasına maruz kalmanın en iyi belgelenen sonuçlarından biri.
Ekran medyasına maruz kalmak obeziteye nasıl yol açar?
Ekran medyasına maruz kalmanın obezite üzerindeki etkilerini açıklamak için bir dizi olası mekanizma düşünülmekte.
Bunlar arasında
- fiziksel aktivitenin yerini değiştirmek,
- izlerken yemek yerken enerji alımını ve/veya
- reklamların etkilerini artırmak ve
- uykunun azaltılması yer alıyor.
Ekran süresi ile daha az fiziksel aktivite arasında kesitsel veya ileriye dönük ilişkileri tutarsız gibi görünse de mevcut.
Fiziksel aktivitenin yerini değiştirmesinin ekran süresi ile obezite arasında güçlü bir bağlantı olmayabileceğini gösteriyor.
Buna karşılık, çok daha fazla kanıt, ekran medyasının enerji alımı üzerindeki etkilerini, çocuklarda ekran süresi ile obeziteyi ilişkilendiren belirgin mekanizma olarak desteklemekte.
EKRANA BAKAN ÇOCUKLAR DAHA AZ MEYVE TÜKETİYOR
Daha fazla ekran medyası tüketen çocukların
- daha az meyve ve sebze tükettiği,
- daha fazla enerji yoğun atıştırmalık,
- enerji yoğun içecekler ve
- fast food tükettiği,
- enerjilerinin daha yüksek bir yüzdesini yağlardan aldığını
- ve toplam enerji alımının daha yüksek olduğunu ortaya koymakta.
GÜNÜN GERİ KALANI
Laboratuvar temelli deneysel çalışmalar, ekran medyasına maruz kalmanın günün geri kalanında açlık hissi veya azalan alımla telafi edilmeden artan enerji tüketimine yol açabileceğini ortaya koymakta.
Ekran süresi azaltma müdahalelerinde ayrıca kontrol altına kıyasla diyet alımında azalmalar belgelenmiş durumda.
İZLERKEN YEMEK YEMEK
İzlerken yemek yemek, ekran medyasına maruz kalmanın çocukların enerji alımını artırmasının önemli bir yolu.
Araştırmalar, çocukların günlük kalori ve yemeklerinin büyük bir kısmını ekran medyası izlerken tükettiklerini ortaya koymuş durumda.
Bir çalışmada, günlük enerji alımının üçte birine kadarı ve çocuklar yemeklerinin yarısı ekran önünde tüketti.
Bu etkinin bir kısmı, ekranlarla geçirilen uzun zaman, izlerken tüketilen yüksek enerjili yiyecek ve içeceklerle ilgili, medyanın yeme tetikleyicisi veya teşvik etmesi, yeme süresini uzatması veya tokluk veya tokluk hissinden dikkati dağıtması veya gizlemesi oldu.
GIDA REKLAMCILARI
Gıda reklamcılığı, ekran medyası ile aşırı enerji tüketimi arasındaki bağlantının başka bir açıklama.
Örneğin Federal Ticaret Komisyonu'na göre, gıda ve içecek şirketleri 2009 yılında Amerika Birleşik Devletleri'nde çocuklar ve ergenlere yönelik pazarlama için 1,8 milyar dolar harcamış durumda.
2014 yılında, 2-11 yaş arası ve 12-17 yaş arası çocukların televizyonda günde ortalama 12,8 ve 15,2 tane yiyecek, içecek ve restoran reklamı gördüğü tahmin edilmekte.
Ayrıca, gençler artık gıda şirketi sponsorlu web siteleri, uygulamalar ve reklam oyunları gibi yeni medya pazarlamasına maruz kalmış durumda.
Yine üçüncü taraf çocuk web sitelerinde reklam ve mobil cihazlar ile sosyal medya üzerinden pazarlama yapmakta.
Bu yeni pazarlama ilgi çekici ve genellikle eğlence veya arkadaşlardan gelen mesajlar gibi gizleniyor.
Bu da çocukların, hatta daha büyük çocukların bile ikna edici amacını fark etmesini zorlaştırıyor.
Araştırmalar, gıda reklamlarının çocukların yiyecek tercihlerini ve alımını etkilediğini göstermekte.
Yine, en güçlü kanıt deneysel çalışmalar.
Örneğin, animasyon programlarına gömülü randomize kontrollü gıda reklamları denemeleri, reklamın reklam edilmeyen yiyecekler için otomatik yemeyi artırdığını ve hatta tek bir 30 saniyelik reklamın bile marka tercihlerini etkilediğini ortaya koydu.
Ayrıca, bir başka bilimsel çalışma fast food markalamasının yan yana tadım testlerinde küçük çocukların gerçek tat algılarını değiştirdiğini de ortaya koydu.
Yetersiz uyku, ekran medyasına maruz kalma, aşırı enerji tüketimi ve obezite arasındaki ilişkiyi birbirinden kuran başka bir muhtemel mekanizma.
Ekran süresi ve uykuya dair yakın tarihli bir sistematik literatür incelemesi, çalışmaların %90'ından fazlasının ekran süresi ile olumsuz uyku arasında olumlu ilişkiler gösteriyor.
Genellikle daha geç yatma saatleri ve daha az toplam uyku süresiyle ölçüldüğünü buldu.
Uyku eksikliği, çocuklarda artan obezite ve kilo alımıyla ilişkilendiriliyor.
En tutarlı şekilde 3 ile 7 yaş arasındaki çocuklarda. 23,24 En az 3 olası mekanizma öneriliyor.
Uyku eksikliği, açlığı artıran ve tokluğu azaltan iştah düzenleyici hormonlarda ve zihinde değişikliklere yol açıyor.
Kısa uyku süresi çocukların daha fazla kalori ve daha az besin açısından yoğun yiyecek tüketme seçimlerini etkileyebiliyor.
Kısa uyku süresi ise atıştırmalık ve normal yemek saatleri dışında daha fazla yeme yemeye yol açabiliyor, gece de dahil.
ZİHİNSEL OBEZİTE
Ekran obezitesi temelde zihinsel bir obeziteyi de tetikliyor.
Televizyon, telefon veya bilgisayar başında uzun süre hareketsiz kalmanın ve bu sırada bilinçsizce atıştırmanın vücutta aşırı kilo ve yağlanmaya yol açması aynı zamanda ziinsel bir faaliyet.
Özellikle çocuklarda ve hareketsiz yetişkinlerde, günlük 4 saati aşan ekran kullanımı hem bağımlılık hem de ciddi bir obezite tetikleyicisi olarak görülmekte.
ZİHİNSEL OBEZİTENİN TEHLİKELERİ
Ekran karşısında saatlerce oturmak, günlük yakılan kalori miktarını sıfıra yakın bir seviyeye indiriyor.
Dizi, oyun veya sosyal medya akışına dalındığında beyin doymak bilmez; cips, kola ve fast-food gibi yüksek kalorili gıdalar hızla tüketiliyor.
Uzun ekran süresi uykusuzluğa yol açarak iştah hormonunu artırıyor, tokluk hissini ise azaltıyor.
Bütün bunlar uzmanlara göre insanın başarısına, pozitif düşünce ve umutlarına, motivasyonuna ve benzeri zihinsel aktivitelerine olumsuz yansıyor.
SORUNUN ÇÖZÜMÜ
- Süre Sınırı Koyun: Günlük ekran kullanımını planlı bir şekilde kısıtlayın; özellikle çocuklar için uzmanların önerdiği kotaları aşmamaya özen gösterin.
- Masada Yemek Yiyin: Yemekleri asla ekran karşısında yemeyin; mutfak veya yemek masası dışında bir yerde atıştırmalık bulundurmayın.
- Fiziksel Aktivite Ekleyin: Her 1 saatlik ekran molasında mutlaka ayağa kalkıp 5-10 dakika yürüyüş yapın veya ev içi hareketliliği artırın.
