Yazı bitiyor ve Avrupa'da doğalgaz paniği şimdiden başladı… Avrupa Birliği (AB), son 13 yılın en düşük gaz depolama seviyeleriyle zorlu bir kış sezonuna girmeye hazırlanıyor.
AĞUSTOS SONU İTİBARİYLE SIKINTI BAŞLADI
Eylül ayının başı itibarıyla doluluk oranı yüzde 63’te kalan depolar, geçmiş yılların ortalamasının oldukça altında seyrederken; Orta Doğu’daki kesintiler ve geçen kışın ağır şartları stokları eritti.
Şimdilik fiziksel bir gaz kıtlığı beklenmese de megavat-saat başına 68 Euro'ya aşan gösterge fiyatların kış aylarında 100 avronun üzerine çıkabileceği belirtiliyor.
Yine de soğuk havaların yaklaşmasıyla birlikte Avrupa enerji piyasalarında "kış paniği" baş gösterdi.
Özellikle son yılların en düşük stok seviyeleriyle karşı karşıya kalan kıta genelinde, yetersiz depolama hızı ve küresel tedarik zincirindeki aksamalar nedeniyle kış aylarında sert fiyat oynaklıkları yaşanabileceği uyarısı yapılıyor.
Avrupa'nın depolarında 13 yılın en düşük seviyesi yaşanıyor
Bu çerçevede Guardian’ın aktardığı verilere göre, AB’nin gaz depolarındaki doluluk oranı ağustosun son haftasında %63 seviyesinde kaldı. Bu oran, geçmiş yıllardaki %80’lik ağustos sonu ortalamasının oldukça gerisine işaret ediyor.
Dolayısıyla mevcut yavaş depolama trendinin devam etmesi halinde AB, kış ısıtma sezonuna beş yıllık ortalamanın beşte biri kadar altında ve 2013’ten bu yana görülen en düşük stok seviyesiyle girecek.
Neden böle oldu? Stoklardaki bu sert düşüşün arkasında; Körfez bölgesinden yapılan petrol ve gaz ihracatındaki aksamalar, geçen kışın soğuk geçmesi ve yaz aylarındaki sıcak dalgaları nedeniyle elektrik üretiminde gaz kullanımının artması yatıyor.
HANGİ ÜLKELER RİSK ALTINDA?
Özellikle, tedarik endişeleri Batı Avrupa ülkelerinde yoğunlaşıyor.
Yani İtalya ve Polonya depolarındaki doluluk oranını %80’in üzerine çıkarmayı başarırken, Almanya’da bu oran %50 seviyelerinde kaldı.
Öte yandan İngiltere gaz piyasasına boru hatlarıyla bağlı olan Belçika ve Hollanda’da ise doluluk oranları sırasıyla %51 ve %45 olarak kaydedildi.
Yine aynı şekilde depolama kapasitesi oldukça sınırlı olan Birleşik Krallık, küresel piyasa dalgalanmalarına karşı en savunmasız ülke olarak öne çıkıyor. İhtiyacını Avrupa’dan boru hatlarıyla, ABD ve Orta Doğu’dan ise LNG tankerleriyle karşılayan İngiltere için Centrica CEO’su Chris O’Shea, depolarında "neredeyse hiç gaz bulunmadığı" uyarısında bulundu.
Doğalgaz fiyatlar ne kadar olur?
Uzmanlara göre bu kış Avrupa genelinde fiziksel bir gaz kesintisi ya da kıtlığı beklemiyor ancak tüccarlar şimdiden yüksek fiyatları fiyatlamaya başladı.
Aynı şekilde gösterge gaz fiyatı son haftalarda megavatsaat başına 68 Euro'nun üzerine çıkarak son üç yılın rekorunu kırdı ve yıl başındaki seviyesini ikiye katladı.
Dolayısıyla Orta Doğu’dan gaz akışının yeniden başlamaması halinde, soğuk geçen günlerde gerekli sevkiyatı kıtaya çekebilmek için gösterge fiyatların megavat-saat başına 100 Euro'nun üzerine çıkması gerekebileceği değerlendiriliyor.
Bu kapsamda enerji piyasası düzenleyicisi Ofgem ise artan maliyetlerin hane-halkına yansıyacağını açıklayarak, tipik gaz ve elektrik faturalarının ekim ayından itibaren %4 oranında zamlanacağını duyurdu.
TÜRKİYE'DE DURUM NE?
Peki bu kış için Trükiye'de durum ne?
Türkiye'nin toplam doğal gaz depolama kapasitesi 2025 yılı sonu itibarıyla 6,3 milyar metreküpe ulaştı.
Silivri Doğal Gaz Depolama Tesisinde 4,6 milyar metreküplük hacimle hizmet vermeye devam ediyor.
Aynı şekilde Tuz Gölü Doğal Gaz Depolama Tesisinde Kapasitesi 1,7 milyar metreküpe çıkarılmış durumda.
Dolayısıyla 2025 kışı öncesinde her iki tesis de %100 doluluk oranına ulaşmıştı.
Bu kapsamda 2028 yılında Silivri tesisinin kapasitesinin 6 milyar metreküpe çıkarılması ve tüketilen gazın en az %20'sinin yer altı depolarından karşılanması planlanıyor.
Yanı sıra 2032 hedefinde Tuz Gölü tesisinin kapasitesinin 8,5 milyar metreküpe yükseltilmesi hedefleniyor.
2025 YILINDA KEŞFEDİLEN GAZLAR
Türkiye’nin 2025 yılı içinde toplam 92,4 milyar metreküp doğal gaz keşfettiğini açıkladı. Yeni keşiflerin güncel değerinin 37 milyar dolar olduğunu belirten Bayraktar, “Enerjide bağımsız Türkiye” vizyonunda yeni bir sayfa açtıklarını söyledi.
