Eğitim sistemi içindeki zorbalık bir türlü önlenemiyor. Okulların açılmasına kısa bir süre kala aileler kaygılı.
FİZİKİ VE PSİKOLOJİK ZORBALIK
Geçen yıl okullarda yaşanan saldırı ve ölüm olayları yeni tedbirleri gündeme getirirken, akran zorbalığı ise bir başka şiddet biçimi olarak okul koridorlarında çocukları tehdit ediyor.
Akran zorbalığı iki yönlü işliyor: Birincisi fiziki diğeri ise psikolojik zorbalık.
Bir öğrencinin sürekli alay konusu yapılması, arkadaş grubundan dışlanması veya hakkında dedikodu basit bir etkileşim, bir şakalaşma veya “takılma” yöntemi değil.
Çocuk açısından sonuç çok daha ağır olabiliyor.
Bu açıdan uzmanlar, akran zorbalığının yalnızca iki öğrenci arasındaki bir anlaşmazlık olarak görülmemesi gerektiğini gösteriyor.
ÇOCUKLAR OKULDAN SOĞUYOR
Uzmanlar böyle bir durumun çocuğun psikolojisini alt üst ettiğini belirtirken, bu konunun sadece “okul fobisi” ile açıklanamayacağına işaret ediyorlar.
Bu tür şikayetlerin ardında akran zorbalığına dikkat çekiliyor. Araştırmalar da durumu doğruluyor.
Örneğin PISA verilerine göre Türkiye’de yaklaşık her 10 öğrenciden 3’ü kendisini yalnız, dışlanmış veya okula ait değilmiş gibi hissettiğini ortaya koyuyor.
OKUL KORİDOLARINDA GÜVENLİK ENDİŞESİ
Yine farklı araştırmalara göre, Türkiye’deki öğrencilerin yüzde 18’inin okula giderken kendini güvende hissetmediğini söylüyor. OECD ülkelerinde bu oran yüzde 8 civarında.
Aynı şekilde Türkiye'de öğrencilerin yüzde 13’ü sınıfta kendini güvende hissetmediğini bildirirken bu rakam OECD ülkelerindeki öğrencilerde yüzde 7 oranında.
Bu kapsamda koridor, kantin, tuvalet gibi diğer okul alanlarında güvende hissetmediğini ifade edenlerin oranı ise yüzde 20’ye kadar çıkabiliyor.
Görüleceği üzere her 5 öğrenciden biri kendini okul çatısı altında güvende hissetmiyor.
YENİ ZORBALIK BİÇİMİ
Öte yandan 2026’daTürkiye’de yayımlanan bir sistematik derlemeye göre farklı araştırmalarda siber zorbalık yapma oranları yüzde 7 ile yüzde 44,94 arasında seyretti.
Yine Dünya Sağlık Örgütü (WHO) Avrupa’nın HBSC, yani Okul Çağındaki Çocukların Sağlık Davranışları araştırmasında yaklaşık her 6 çocuktan birinin (yüzde 15) siber zorbalığa maruz kaldığını bildiriliyor.
Bu rakam 2018’e kıyasla siber zorbalıkta artışa işaret ediyor.
Dolayısıyla siber zorbalık WhatsApp, Instagram, TikTok, Snapchat, Discord gibi platformlarda çocuğa doğrudan hakaret edilmesi, küçümsenmesi veya tehdit edilmesi; çocuğun fotoğrafının veya videosunun paylaşılması, altına aşağılayıcı yorumlar yazılması ya da sosyal medyada küçük düşürülmesi şeklinde yapılabilmekte.
Dahası, özellikle çocuğun utandırılabilecek veya mahremiyetini ihlal eden görüntülerin izinsiz paylaşılması ve çocuğun adı veya fotoğrafı kullanılarak sahte profil oluşturulması; bu hesap üzerinden onun adına paylaşım yapılması da siber akran zorbalığının adli sonuçlar doğurabilecek yöntemleri.
ÇOCUKLARDA BİRBİRİNİ AŞAĞILAMA
Yine OECD’nin PISA analizinde zorbalığın azaldığı eğitim sistemlerinde özellikle dezavantajlı öğrencilerin matematik performansının daha fazla iyileştiği görülüyor.
Yani güvenli okul ortamı yalnızca çocukların ruhsal ve sosyal iyilik hâli için değil, öğrenme için de önemli. Uzmanlara göre okul başarısını konuşurken okul güvenliğini; sınav sonuçlarını konuşurken öğrencinin kendisini sınıfta nasıl hissettiğini de konuşmak gerekiyor
Zira bir çocuk matematik sorusunu çözemediğinde bunun telafisi olabiliyor.
Ancak sürekli aşağılanan, dışlanan veya arkadaşları tarafından hedef gösterilen bir çocuğun yaşadığı deneyim, yalnızca bir sınav sonucuyla ölçülemez” dedi.
