Bir şehir buzun üstüne kurulur mu? Buzlar erirse ne olacak? Ya da milyar yıllık buzlar hemen erir ve bir felaket ortaya çıkar mı?
YAŞLI DÜNYA GENELİNDE 48 MİLYAR TON VAR
Buzullar denildiğinde akla kilometreler boyunca uzanan beyaz buz kütleleri geliyor. Ancak dünyanın dağlık bölgelerinde gözle görülmeyen başka bir buzul türü daha bulunuyor.
Örneğin “Kaya buzulları” olarak adlandırılan bu oluşumlarda dev buz kütleleri, taş ve kaya parçalarından oluşan kalın bir tabakanın altında gizleniyor.
Son bir araştırma, bu görünmez buzulların tahmin edilenden çok daha büyük miktarda buz barındırdığını ortaya koydu.
Araştırma sonrasında bilim insanlarının hesaplamalarına göre yalnızca ABD'nin Utah eyaletindeki 836 kaya buzulunda yaklaşık 1 milyar ton buz bulunuyor. Dünya genelindeki kaya buzullarında saklanan buz miktarının ise yaklaşık 48 milyar tona ulaştığı tahmin ediliyor.
BUZLAR KAYALARIN METRELERCE ALTINDA
Yaşlı dünyamızın genelinde belgelenmiş 51 binden fazla kaya buzulu bulunuyor. Bunların 10 binden fazlası ABD'de yer alıyor.
Bu arada geleneksel buzulların aksine bu oluşumları fark etmek oldukça zor. Çünkü buzun üzeri yoğun bir kaya ve moloz tabakasıyla kaplı.
Dolayısıyla özellikle kayalar bir yandan buzun güneş ışığı ve yüzeydeki sıcaklıktan korunmasına yardımcı olurken diğer yandan bilim insanlarının buz miktarını ölçmesini zorlaştırıyor.
O BUZULUN AĞIRLIĞINI YERÇEKİMİYLE ÖLÇTÜLER
Buzul araştırmacıları bu sorunu aşmak için Utah'taki Timpanogos Dağı'nın eteklerinde bulunan Timpanogos Buzulu'nu inceledi.
Bu kapsamda normal buzullarda buzun kalınlığını belirlemek için yer altına nüfuz eden radar sistemleri kullanılabiliyor. Ancak kaya buzullarında taş parçaları radyo dalgalarını dağıttığı için görüntü kalitesi ciddi şekilde bozuluyor.
Alan araştırmacı bilim insanları bu nedenle farklı bir yönteme başvurdu: Yerçekimi ölçümü. Gravimetre adı verilen cihazlarla yer altındaki kütle farklılıklarını tespit eden araştırmacılar, kaya ile buz arasındaki yoğunluk farkından yararlandı.
Dolayısıyla buzun daha kalın olduğu bölgelerde yerçekimi ivmesinin daha fazla azaldığını tespit eden ekip, bu değişimleri kullanarak yerin altındaki buzun miktarını hesapladı.
3 BOYUTLU HARİTA ÇIKARILDI
Yine aynı araştırmacılar Timpanogos Buzulu'nun farklı noktalarında toplam 232 ölçüm gerçekleştirdi.
Bu toplanan veriler, istatistiksel ve modelleme yöntemleriyle birleştirilerek buzulun iç yapısının üç boyutlu görüntüsü oluşturuldu.
Nihayetinde sonuçlara göre Timpanogos Buzulu hacim olarak yaklaşık yüzde 83 buzdan, yüzde 17 ise kaya ve molozdan oluşuyor. Buz tabakasının ortalama kalınlığının yaklaşık 18,8 metre olduğu hesaplandı.
